www.tonzradomsko.republika.pl

Idź do spisu treści

Menu główne

Historia


Radomsko, to liczące ok. 50 tysięcy mieszkańców miasto powiatowe, położone na obszarze  malowniczych Wzgórz Radomszczańskich, nad rzeką Radomką, w sąsiedztwie kompleksów leśnych. Graniczy z trzema regionami: Małopolską, Śląskiem i Wielkopolską. Przez miasto przebiega linia  kolejowa łącząca Śląsk z Warszawą i Łodzią oraz trasa szybkiego ruchu Warszawa Katowice.
Pierwsza wzmianka o Radomsku to rok 1243. Wiąże się z pobytem księcia Konrada Mazowieckiego. Prawa miejskie nadał Radomsku książe Leszek Czarny w 1266 roku. W latach  1382 - 1384 odbyły się w naszym mieście zjazdy szlacheckie, na których zdecydowano o wyborze na tron Polski młodszej córki Ludwika Węgierskiego Jadwigi. Jej małżeństwo z Jagiełłą  stało się podstawą unii polsko - litewskiej.

Święta Jadwiga jest dzisiaj patronką Radomska.

Towarzystwo Opieki nad Zabytkami Oddział w Radomsku zostało powołane przez Zarząd Główny w Warszawie w dniu 25 lutego 1991 roku. Dużą rolę w jego powstaniu  odegrał Jerzy Waldorff, do którego zwróciła się , za radą mecenasa Jerzego Bałazińskiego, Zofia Gzik chcąc zapobiec kasacji grobu Stanisława Górskiego na Starym Cmentarzu w Radomsku. Jerzy Waldorff  przekazał skierowane do niego pismo do Zarządu Głównego TOnZ w Warszawie. Kontakt telefoniczny, z ramienia TOnZ w Warszawie, nawiązał
p. dr Tadeusz Rudkowski. Zaproponował powołanie komitetu założycielskiego jako podstawę do założenia Oddziału Towarzystwa. Komitet został wkrótce powo  ?any. Po wzajemnych uzgodnieniach Zarząd Główny powołał Oddział Towarzystwa Opieki nad Zabytkami w Radomsku.
W dniu 5 marca 1991 roku dokonano wyboru władz Oddziału i rozpoczęto prace zgodnie ze Statutem.

Początkowo zajęto się pracami konserwatorsko - remontowymi grobów wg kryteriów: zasług dla miasta, artystyczny wystrój i czas powstania XIX wiek, co świadczyło o  czasie istnienia cmentarza. Ogółem odremontowano ok. 30 grobów, w tym niektóre dwukrotnie, ze względu na świadome niszczenie przez nieodpowiedzialnych i bezdusznych ludzi.

W latach osiemdziesiątych XX wieku została wykonana przez p.Zofię Gzik i p. Jakuba Lechowskiego dokumentacja fotograficzna Starego Cmentarza w Radomsku. Podczas tych prac napotkano na wiele  porzuconych płyt i nagrobków stanowiących pozostałości po zlikwidowanych grobach.
Z chwilą powstania Oddziału, wśród jego członków powstała myśl zachowania tych zabytków przed unicestwieniem. Postanowiono zgromadzić je w jednym miejscu w  postaci lapidarium.
Urząd Miasta uznał zasadność argumentów i przyznał dotację, która pozwoliła na realizację zadania.
Projekt lapidarium opracowała p. Irena Woch - rzeźbiarka i członek Towarzystwa. Wykonawcą został Zespół SzkółZawodowych Nr 1 w Radomsku.Prace trwały od 1992  do 1999 roku.
Ogółem w lapidarium znalazło się 35 płyt nagrobkowych z piaskowca, granitu, białego marmuru, żeliwne, betonowe, nagrobek z kamienia polnego oraz 11 krzyży żeliwnych  kutych i 3 tablice pamiątkowe.

Należy tu podkreślić, nie bez satysfakcji, że nasze radomszczańskie lapidarium w momencie powstania było trzecim w Polsce i stanowiło wzorzec dla powstania podobnych  obiektów w innych miastach.

Towarzystwo nie zaniedbywało pracy pracy oświatowej wygłaszając prelekcje w szkołach poświęcone ochronie zabytków, publikując w prasie lokalnej artyku  ?y poświęcone kapliczkom, młynom, kamienicom jak również zasłużonym ludziom, wydarzeniom, itp.

W 1999 roku rozpoczęto cykl wydawniczy prac magisterskich w ramach monografii Radomska. Dotychczas wydano 5 ksiąźek: ks.Antoniego Sztajno - "Z dziejów genezy i rozwoju Radomska w okresie  od XI/XII do XVI wieku"'; Ewy Szlegier - "Region radomszczański w Polsce piastowskiej"; Anny Pichit - "powiat radomszczański za panowania Andegawenów i pierwszych Jagiellonów"; Izabeli Iwanowicz - " Stan sanitarny Radomska w latach 1918  - 1939" ; Jolanty Wojarskiej - " Powstanie i rozwój przemysłu radomszczańskiego do I wojny światowej".

W 2006 roku Towarzystwo obchodziło rocznicę XV lecia swojego istnienia. Z tej okazji wydano okolicznościowy medal upamiętniający to wydarzenie.






























Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego